خانه / ارتباطات / تحلیل رفتار متقابل / تحلیل رفتار متقابل (TA) – تعریف و نظریه‎ها

تحلیل رفتار متقابل (TA) – تعریف و نظریه‎ها

تحلیل رفتار متقابل

تحلیل رفتار یا TA یک تئوری روان‌شناسی است که اریک برن روان درمان‌گر کانادایی، در سال ۱۹۵۰ میلادی ارائه کرده و از لحاظ کاربرد در حل مشکلات احساسی و رفتاری، مورد قبول روان‌شناسان قرار گرفته و به تدریج در زمینه‌های مشاوره، روان‌کاوی، گروه‌­درمانی، مدیریت، جامعه‌شناسی، توسعه­‌ی سازمانی و آموزش نظریه‌های جدیدی را ارائه کرده است.

تخصصی بودن، ابهام و پیچیدگی مفاهیم و زمان طولانی درمان روش­‌های روان­‌درمانی قدیمی، باعث شد تا تحلیل رفتار متقابل با مفاهیم اساسی و واژه‌های ساده، جایگزین روش‌های روان­‌درمانی قدیمی شود. به‎همین علت تحلیل رفتار متقابل عمومیت پیدا کرد و هر جا که بشر حضور داشت و با هم‌نوع خود رابطه برقرار می‌کرد، کاربرد عملی پیدا کرد و به‌عنوان ابزاری برای تغییر و حل مشکلات مورد استفاده قرارگرفت.

تحلیل رفتار متقابل، یک مکتب علمی کاربردی است که در آن از استفاده­‌ی مفاهیم پیچیده اجتناب شده و نظریاتش به شکلی مطرح شده‌اند که به راحتی می‌توانیم آن‌ها را مشاهده و تجربه کنیم. در تحلیل رفتار متقابل، نقش محیط و ارتباط اجتماعی اهمیت زیادی دارد؛ بااین حال، نهایتا افراد مسئول زندگی و رفتار خود هستند و فرد باید این مسئولیت را بپذیرد و به نقش خود در زندگی بیش‌تر از هر عامل دیگری توجه کند. تحلیل رفتار متقابل به روابط و مشکلات درونی شخص و رابطه‌ی انسان‌ها با یک‎دیگر توجه خاصی دارد. و معتقد است که اگر افراد با هم روابط سالم، صمیمانه و صادقانه داشته باشند، و این روابط را جایگزین روابط مخرب، منفی و تحقیر‌آمیز کنند، قادر خواهند بود که از فشار‌های روانی خود و دیگران کم کنند و از زندگی لذت بیش‌تری ببرند. تحلیل رفتار متقابل در عین سادگی این توانایی را دارد تا افکار و احساسات پیچیده، سردرگم و پریشان افراد را سامان دهد تا فرد با تفکیک و سازماندهی افکار و احساسات، شناخت بهتری از خود به دست آورد. در نتیجه با آگاهی بیش‌تر به نقاط ضعف و قوّت خود، رفتارهای سالم و سازنده‌ای را انجام دهد. تحلیل رفتار متقابل انسان را توانمند می­‌کند که در بحران‌های روحی ـ روانی، قادر به تجزیه و تحلیل مشکلات باشد و بر این مشکلات چیره شود.

اعتماد به نفس روحی-عاطفی

مراحل رشد و تکامل نظریه‌ی تحلیل رفتار متقابل

اساس نظریه‌ی اولیه‌ی تحلیل رفتار متقابل بر پایه‌ی حالت‌های شخصیتی ارائه شده است. اریک برن این حالت‌های شخصیتی را در سه بخش «والد»، «بالغ» و «کودک» معرفی کرده (به مقاله‎ی تحلیل رفتار متقابل – سه مدل ذهنی کودک، والد و بالغ رجوع کنید.)، که شامل نوعی نظام به‌ هم پیوسته‌ی فکر کردن، احساس کردن و رفتار کردن است. در مرحله‌ی دوم تکامل نظریه­‌ی تحلیل رفتار متقابل ، رابطه‌ی بین افراد، مورد توجه ویژه قرار گرفت (که گاه به‌عنوان Social Transaction شناخته می‌شود) و بر اساس واکنش‌های هم‌زمان روانی، اجتماعی طبقه‌بندی و ارائه شده است. در مرحله‌ی سوم تکامل نظریه­‌ی تحلیل رفتار متقابل، با مشاهده‌ی رابطه‌های پنهانی و دو سطحی در ارتباط متقابل، بازی‌های روانی که بین افراد در جریان است، کشف شد و پیش‌بینی نتیجه‌ی نهایی این‌گونه بازی‌های روانی مشخص و تعریف شد. چهارمین مرحله‌ی رشد و تکمیل نظریه‌ی تحلیل رفتار متقابل، «تحلیل زندگی‌نامه یا نمایش‌نامه‌ی زندگی» است که به بازی‌های روانی مشابهی که مردم بارها آن‌ها را تکرار می‌کنند، توجه می‌کند. این طرح کلی شیوه‌ی زندگی افراد را تعیین می‌کند و «ساختار نمایش‌نامه» زندگی هرکس را مشخص می‌کند.

یک تفاوت عمده‌ای نیز میان مدل تحلیل رفتار متقابل اریک برن و نگرش فروید وجود دارد؛ به دلیل این تفاوت حتی انجمن روان تحلیل‌گری نیویورک که اریک برن در سال ۱۹۴۰ دانشجوی آن بود ، در سال ۱۹۵۴ حاضر نشد او را به عضویت خود دربیاورد. روش درمان فروید بر این دو پایه بود:

  • حرف زدن با بیمار
  • کشف نکات پنهان در ناخودآگاه بیمار از راه حرف زدن با او

در حالی که اریک برن می‌گفت که با بررسی تعامل بیمار با دیگران و مشاهده و ارزیابی و تحلیل رفتار او در مقابل دیگران، می‌شود بهتر او را درک کرد.

درباره تیم محتوای آکادمی فرانگر

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *