خانه / مدیریت / مدیریت استراتژیک / استراتژی و مدیریت استراتژیک – مدیریت و برنامه‎ریزی

استراتژی و مدیریت استراتژیک – مدیریت و برنامه‎ریزی

استراتژی و مدیریت استراتژیک - مدیریت و برنامه‎ریزی

یکی از ویژگی‌های دنیای کسب‌وکار امروز، تغییر مداوم و سریع نیازهای مشتری­ است؛ به‎همین جهت کسب رضایت مشتریان تبدیل به مهم‌ترین هدف، و یکی از چالش‌های اساسی سازمان‌ها شده است. از سوی دیگر، سازمان‌ها ناچار هستند به عرصه‌ی رقابت وارد شوند؛ در این عرصه­، سیستمی شانسِ بقا دارد که برای فهمیدن سریع تغییرات در نیازمندی مشتریان، و رفتار رُقبا، سازوکارهای لازم را داشته باشد. علاوه بر این‌ها، سیستم کارآمد باید از توانایی پاسخ‌گویی سریع نسبت به این تغییرات برخوردار باشد؛ در غیر این صورت شانس زیادی برای موفقیت در عرصه‌ی رقابت و کسب رضایت نخواهد داشت. در چنین شرایطی، سازمان‌ها به دنبال استفاده از رویکردهای مدیریتی نوین هستند تا از عرصه‌ی رقابت خارج نشوند. مدیریت و برنامه‌ریزی استراتژیک از جمله رویکردهای مدیریتی است که نگاه جامعی به تغییرات درونی و بیرونی سازمان‌ها دارد و در محیط پرخطر کسب‌وکار‌‌ امروز می‌تواند موفقیت سازمان‌ها را تضمین کند. مدیریت و برنامه‌ریزی استراژیک با تجزیه و تحلیل شرایط درونی و بیرونی سازمان، و همچنین توجه به مأموریت، چشم‌انداز و اهداف سازمانی، به دنبال استراتژی‌های مناسبی است تا بر اساس آن‌ها مسیر حرکت سازمان را تعیین کنند. مدیریت و برنامه‌ریزی استراتژیک تعاریف مختلفی دارند، تیم آکادمی فرانگر قصد دارد تا در این‌جا تا تعریفی کلی از هرکدام ارائه دهد. قبل از خواندن این مطلب، بهتر است سری به مقالات استراتژی و مدیریت استراتژیک – تعریف و مفهوم و استراتژی و مدیریت استراتژیک – چشم‎انداز استراتژیک و منشا آن بزنید

مدیریت استراتژیک

«مدیریت استراتژیک» یا همان مدیریت راهبردی، به مجموعه‌ای از تصمیم­‎ها و اقدامات مدیریتی گفته می‌شود که عمل‌کرد بلندمدت یک شرکت را تعیین می‌کنند. مدیریت استراتژیک عبارت است از بررسی محیط داخلی و خارجی، تدوین استراتژی، اجرای استراتژی، ارزیابی و کنترل.

فرآیند مدیریت استراتژیک، سه مرحله دارد

  1. تدوین استراتژی‌ها
  2. اجرای استراتژی‌‌‌ها
  3. ارزیابی استراتژی‌‌‌ها

روند «تدوین استراتژی» از موارد ذیل تشکیل می‌شود

  1. تعیین ماموریت شرکت
  2. شناسایی عواملی که در محیط خارجی سازمان را تهدید می­‌کنند و یا فرصت­‌هایی برای سازمان به‌وجود می‌آورند
  3. شناسایی نقاط ضعف و قوت داخلی سازمان
  4. تعیین هدف­‌های بلندمدت سازمان
  5. در نظر گرفتن استراتژی­‌های مختلف
  6. انتخاب استراتژی­‌هایی خاص برای ادامه‌ی فعالیت‌‌های سازمان

«اجرای استراتژی» ایجاب می­‌کند که سازمان، هدف­‌های سالانه در نظر بگیرد، سیاست­‌های اختصاصی تعیین کند، در کارکنان ایجاد انگیزه کند و منابع را به شکلی تخصیص دهد که استراتژی‌­های تدوین شده به اجرا درآیند.

«ارزیابی استراتژی» هم به این سبب انجام می‌شود که موفقیت امروز نمی‌تواند موفقیت سازمان را در آینده تضمین کند. موفقیت همیشه موجب بروز مسائل جدید و گوناگونی می‌شود، سازمانی که به وضع کنونی خود بسنده کند و یا دچار تکبر شود، محکوم به فنا خواهد بود.

مدیریت استراتژیک مزیت­‌هایی نیز دارد؛ به‌عنوان مثال: مدیریت استراتژیک به سازمان این امکان را می‌دهد که به‎صورت خلاق عمل کند و برای شکل دادن به آینده‌ی خودش، انفعالی عمل نکند. مدیریت استراتژیک همچنین باعث می‌شود که سازمان دارای ابتکار عمل باشد و فعالیت­‌های آن به‎گونه‌ای باشند که اعمال نفوذ کند، به این ترتیب سرنوشت خود را رقم بزند و آینده را تحت کنترل خود درآورد.

استراتژی و مدیریت استراتژیک - مدیریت و برنامه‎ریزی

برنامه‌ریزی استراتژیک

«برنامه‌ریزی استراتژیک» فرآیند بررسی موقعیت فعلی و مسیر آینده‌ی سازمان، تنظیم اهداف، تدوین استراتژی برای تحقق این اهداف و در آخر اندازه‌گیری نتایج است. برنامه­‌ریزی استراتژیک، شکلی از برنامه‌ریزی است که در آن، هدف تعریف و تدوین استراتژی است. از آن‌جا که استراتژی می‌تواند عمر کوتاه یا بلندی داشته باشد، برنامه‌ریزی استراتژیک هم می‌تواند برنامه‌ریزی بلندمدت یا کوتاه‌مدت باشد.

‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک، تلاشی است برای گرفتن تصمیم‌های اساسی و انجام دادن کارهایی که ماهیت سازمان، نوع فعالیت‌ها و دلیل انجام آن فعالیت­‎ها را توسط سازمان شکل می‌دهد و به آن‌‌ مسیر می­‎بخشد.

فرآیند ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک، فرآیندی هماهنگ­‌کننده بین منابع داخلی سازمان و فرصت­‌های خارجی نیست، بلکه فرآیندی مدیریتی، شامل هماهنگی قابلیت­‌های داخلی سازمان با فرصت‌‌های موجود، است. حوزه‌ای که در آن تصمیمات استراتژیک گرفته می‌شود، از «محیط عملیاتی سازمان»، «ماموریت سازمان» و «اهداف جامع سازمان» تشکیل می‌شود. در واقع ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک فرآیندی است که این عناصر را با هم در نظر می‌گیرد و انتخاب گزینه‌های استراتژیک سازگار با این سه عنصر را آسان می‌کند و سپس این گزینه‌ها را به‌کار می‌گیرد و ارزیابی می‌کند.

باید توجه داشته باشیم که فرآیند ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک، وقتی با ارزش است، که به تصمیم‌گیرندگان اصلی کمک کند که استراتژیک فکر کرده و عمل کنند. ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک به خودی خود هدف نیست بلکه فقط مجموعه‌ای از مفاهیم است که برای کمک به مدیران در تصمیم‌گیری‌ها استفاده می‌شود.

‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک مزیت­‌های زیادی دارد.

به‌عنوان مثال:

  • از وقوع مشکلات احتمالی خبر می‌‎دهد
  • کمک می‌کند مدیران به سازمان علاقه‌مند شوند
  • برای رسیدن به اهدافِ از پیش تعیین‌شده بستر مناسبی ایجاد می‌کند
  • به مدیران کمک می‌کند که درک روشن‌تری از سازمان داشته باشند
  • دیدی هدفمند از مسائل مدیریت ارائه می‌دهد
  • قالبی برای بازنگری اجرای برنامه و کنترل فعالیّت‌ها ارائه می‌دهد
  • به مدیران کمک می‌کند تا در جهت اهداف تعیین شده‌ی سازمان، تصمیمات اساسی بگیرند
  • و…

در کل باید بگوییم که «مدیریت استراتژیک»، مفهومی جامع‌تر و گسترده‌تر از «‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک» است؛ به‎عبارت دیگر، ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک زیر مجموعه‌ای از مدیریت استراتژیک است. بعید است کسی را پیدا کنید که به مدیریت استراتژیک اعتقاد نداشته باشد، اما هستند کسانی که به ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک اعتقاد ندارند و آن را بخشی ضروری از مدیریت استراتژیک نمی‌بینند.

‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک و مدیریت استراتژیک از جمله مفاهیمی هستند که توسط بیش‌تر دانشمندان و نویسندگان، به معنای مشابهی به کار گرفته می‌شوند. دو مفهوم مدیریت و ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک ناقض یک‎دیگر نیستند، بلکه مکمل هم هستند، و استفاده از هر دو مفهوم در سازمان­‌ها ضروری است، ولی با این وجود تفاوت‌‌‌هایی هم دارند. ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک فقط توسط سطوح بالای مدیریت سازمان صورت می‌گیرد، ولی در مدیریت استراتژیک تمام سطوح سازمان درگیر اجرای برنامه می‌شوند. در برنامه­‌ریزی استراتژیک، فقط تدوین استراتژی صورت می­‌گیرد و اجرا و ارزیابی معمولا وجود ندارد، ولی مدیریت استراتژیک، شامل سه مرحله‌ی تدوین، اجرا و ارزیابی استراتژی است. ‌‌برنامه‌ریزی استراتژیک بیش‌تر در دنیای کسب و کار ولی مدیریت استراتژیک بیش‌تر در دانشگاه­‌ها کاربرد دارد.

درباره مهدی حبیب زاده

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *